De GACS-wetgeving stelt functionele eisen aan de manier waarop een utiliteitsgebouw zijn energieverbruik, installaties en gebouwprestaties bewaakt en aanstuurt. Sinds 1 januari 2026 geldt de verplichting voor utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen van meer dan 290 kW. Vanaf 1 januari 2030 wordt deze grens verlaagd naar meer dan 70 kW.
Inzicht in de huidige situatie van jouw gebouw
Voor gebouweigenaren en beheerders is het echter niet altijd eenvoudig om te bepalen of de bestaande installaties al aan de GACS-eisen voldoen. Een gebouw kan bijvoorbeeld over een uitgebreid gebouwbeheersysteem (GBS) en energiemeters beschikken, terwijl toch functies, registraties of koppelingen ontbreken. Met een GACS-scan wordt daarom eerst een nulmeting uitgevoerd. De scan brengt gestructureerd in kaart welke installaties aanwezig zijn, hoe deze worden geregeld en welke GACS-functionaliteiten al beschikbaar zijn. Daarnaast wordt duidelijk welke onderdelen nog aandacht vragen om tot een volwaardig GACS te komen. Zo wordt complexe wetgeving vertaald naar een overzichtelijke en praktisch toepasbare beoordeling van jouw gebouw.
Stap 1: Afspraak maken en documentatie verzamelen
De GACS-scan begint met een afspraak en het verzamelen van de beschikbare technische informatie. Waar mogelijk voert Kieback&Peter de scan op afstand uit. Dat voorkomt onnodige belasting voor de klant en maakt het mogelijk om de bestaande situatie efficiënt te beoordelen. Hiervoor worden onder meer regelschema’s van regelkasten, regeltechnische omschrijvingen en technische documentatie van de installatieonderdelen gebruikt. Deze documenten laten zien welke installaties aanwezig zijn, hoe ze worden aangestuurd en welke functies al in het GBS zijn opgenomen. Wanneer de documentatie onvoldoende inzicht geeft, de situatie dusdanig complex is of de klant daar behoefte aan heeft, wordt de GACS-scan aangevuld met een locatie bezoek. Tijdens een bezoek kunnen de daadwerkelijke installatieopbouw, instellingen en koppelingen nader worden bekeken. De scan wordt dus afgestemd op de situatie van het gebouw. Zo veel mogelijk op basis van beschikbare informatie, maar met een fysieke inspectie wanneer dat nodig is om tot een betrouwbare beoordeling te komen.
Stap 2: De installaties afzonderlijk beoordelen
Tijdens de GACS-scan wordt niet alleen naar het overkoepelende systeem gekeken. De verschillende gebouwgebonden installaties worden afzonderlijk beoordeeld aan de hand van NEN-EN-ISO 52120-1. De scan heeft onder andere betrekking op de warmteopwekking en -verdeling, koudeopwekking en -verdeling, tapwaterinstallatie, luchtbehandeling en ventilatie, verlichting, zonwering en het GBS.
Per installatiedeel wordt onderzocht welke regel- en besturingsfuncties aanwezig zijn. Er wordt bijvoorbeeld gekeken of installaties vraaggestuurd functioneren, of regelingen onderling zijn afgestemd en of relevante energie- en ruimtecondities worden geregistreerd. Ook wordt bekeken of afzonderlijke systemen zijn gekoppeld aan het overkoepelende GBS. Zo kan zichtbaar worden dat een installatie technisch goed functioneert, maar nog onvoldoende communiceert met andere systemen of niet centraal kan worden bewaakt wanneer een GBS niet aanwezig is. Deze beoordeling resulteert per installatiedeel in een score en een overzicht van de functies die al voldoen en de punten waarop aanvullende maatregelen nodig zijn.
Stap 3: De samenhang tussen GBS en energiemanagement toetsen
Een volwaardig GACS vraagt om meer dan alleen automatische regeling of losse energieregistratie. Het GBS en het energiemanagementsysteem (EMS) moeten functioneel met elkaar verbonden zijn. Energiegegevens moeten niet alleen worden gemeten, maar ook gebruikt kunnen worden om prestaties te beoordelen, afwijkingen te signaleren en de aansturing van installaties te verbeteren. Tijdens de systeemscan wordt daarom onderzocht of het gebouw permanent relevante energiestromen kan registreren, analyseren en rapporteren. Ook wordt beoordeeld of het GBS installaties kan aansturen op basis van het gemeten energieverbruik of de actuele energievraag. Verder moet communicatie mogelijk zijn tussen de verschillende technische bouwsystemen, ook wanneer deze van verschillende fabrikanten afkomstig zijn. Alleen het hebben van een GBS en een EMS is dus niet automatisch voldoende. Het gaat erom dat de totale oplossing aantoonbaar de vereiste functies uitvoert. De GACS-scan maakt inzichtelijk welke koppelingen al aanwezig zijn en waar bijvoorbeeld aanvullende metingen, rapportages, regelstrategieën of systeemintegraties nodig zijn.
Stap 4: Rapportage, prioriteiten en adviesgesprek
Na uitvoering van de GACS-scan ontvangt de klant een overzichtelijke rapportage met de belangrijkste bevindingen. Hierin worden de beoordeelde installaties toegelicht en worden de scores per installatiedeel weergegeven. De rapportage laat zien welke onderdelen al aansluiten op de GACS-eisen en welke functies en/of koppelingen nog ontbreken. Vervolgens worden de benodigde stappen richting een volwaardig GACS samengevat. Deze stappen krijgen een prioriteit en worden waar mogelijk aangevuld met een inschatting van de bijbehorende kosten. De GACS-scan is nadrukkelijk een nulmeting: het doel is om de bestaande situatie objectief vast te leggen en te bepalen wat nodig is om aan de wetgeving te voldoen. Het daadwerkelijk opsporen en realiseren van aanvullende energieoptimalisaties valt binnen de duurzaamheidsmodule Energieoptimalisatie van Kieback&Peter. Na oplevering van de rapportage plant een energie en duurzaamheidsadviseur een adviesgesprek. Tijdens dit gesprek worden de resultaten toegelicht, vragen beantwoord en mogelijke vervolgacties besproken. Zo blijft de klant niet achter met alleen een technisch document, maar ontstaat een duidelijke route naar de volgende stap.
Van GACS-scan naar volledige implementatie
Met een GACS-scan weet je precies waar jouw gebouw staat, welke onderdelen al voldoen en welke maatregelen nog nodig zijn. Kieback&Peter kan vervolgens ook de volledige realisatie uit handen nemen. Vanuit één aanspreekpunt ondersteunen wij bij advies, engineering, software, hardware, systeemintegratie en de uiteindelijke implementatie van een volwaardig GACS. Daarbij zorgen we dat het GBS en het EMS functioneel samenwerken en dat de verschillende gebouwinstallaties op de juiste manier worden geïntegreerd. Je ontvangt daarmee niet alleen inzicht in de wetgeving, maar ook een praktisch uitvoerbare route om eraan te voldoen.
Wil je weten wat de GACS-verplichting voor jouw gebouw betekent? Plan dan een GACS-scan. Zo krijg je een heldere nulmeting, concrete adviezen en zekerheid over de stappen die nodig zijn om jouw gebouw klaar te maken voor GACS.