De GACS-verplichting geldt in Nederland voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- en/of airconditioningssysteem boven een bepaalde vermogensgrens. Sinds 1 januari 2026 ligt die grens op meer dan 290 kW. Vanaf 1 januari 2030 wordt die grens verlaagd naar meer dan 70 kW. Daarmee is GACS nu al relevant voor grotere utiliteitsgebouwen, maar gaat de verplichting de komende jaren ook voor een veel bredere groep gebouwen spelen.
Grote utiliteitsgebouwen vallen nu al vaak onder de verplichting
In de praktijk betekent dit dat GACS sinds begin 2026 vooral speelt bij grotere utiliteitsgebouwen met een hoog opgesteld vermogen voor verwarming of koeling. Officiële informatie van RVO noemt daarbij onder meer fabriekshallen, werkplaatsen met een industriefunctie, laboratoria en andere gebouwen waar mensen langdurig verblijven of werken. Ook grotere gebouwen in sectoren als gezondheidszorg, kantoren, onderwijs, cultuur en recreatie kunnen hieronder vallen, zodra het gezamenlijke nominale vermogen van de klimaatinstallaties boven de huidige grens uitkomt.
Vanaf 2030 wordt GACS ook relevant voor veel kleinere gebouwen
De verlaging van de grens naar meer dan 70 kW per 1 januari 2030 is belangrijk. Daardoor wordt GACS niet alleen een onderwerp voor grote en complexe gebouwen, maar ook voor veel kleinere utiliteitsgebouwen. Denk aan kleinere kantoorgebouwen, onderwijsgebouwen en andere panden in de utiliteit die nu misschien nog buiten beeld blijven. Juist daarom is het verstandig om niet alleen naar de huidige verplichting te kijken, maar ook vooruit te kijken naar de komende jaren. GACS is en wordt niet alleen een verplichting voor de meeste gebouwen, maar het brengt ook voordelen met zich mee. Denk aan inzicht in bezetting en energieverbruik hier direct op aanpassen met grote energiebesparingen als gevolg.
Er zijn ook belangrijke uitzonderingen en nuances
Of een gebouw precies onder de GACS-verplichting valt, hangt niet alleen af van het type gebouw, maar ook van het gebruik en van het opgestelde vermogen van de installaties. Bij gemengde gebouwen geldt bijvoorbeeld dat een woon(zorg)functie of vergelijkbare woonfunctie voor meer dan 50% van het oppervlak buiten de utiliteitsverplichting kan vallen. Daarnaast telt volgens RVO het vermogen van systemen mee die zorgen voor verwarming of koeling in ruimten waar mensen verblijven. Ruimten waar mensen niet of nauwelijks komen, of ruimten die alleen vorstvrij worden gehouden of onder de 15 graden blijven, tellen niet op dezelfde manier mee in de beoordeling.
Eerst weten of GACS voor jouw gebouw geldt
De belangrijkste conclusie is dan ook: GACS geldt niet alleen voor een beperkte groep “zeer grote” gebouwen. De verplichting is al van kracht voor veel grotere utiliteitsgebouwen en wordt vanaf 2030 relevant voor een nog veel bredere groep gebouwen. De eerste stap is daarom om vast te stellen of jouw gebouw onder de huidige of toekomstige vermogensgrens valt en hoe de klimaatinstallaties zijn opgebouwd. Op de website van RVO staat hiervoor een uitgebreide toelichting, inclusief uitleg over gebouwtypen, vermogensgrenzen en veelgestelde vragen.